Kısaca: Türkiye'de depozito sistemi 1 Temmuz 2026'da ülke genelinde başladı. DOA logolu içecek ambalajını iade eden tüketici, ambalaj başına depozito bedelini mobil uygulamadaki cüzdanına alır. Sistemi Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) yönetir; veri akışı Darphane'nin işlettiği Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS) üzerinden izlenir; sahadaki toplama ve doğrulama işini TÜÇA'nın yetkilendirdiği DSYS operatörleri yürütür.
DYS, DSYS ve DOA: üç kavram, tek sistem
Depozito Yönetim Sistemi (DYS), içecek ambalajlarının geri toplanmasını düzenleyen ulusal çerçevedir. Yasal dayanağı 2872 sayılı Çevre Kanunu ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'dir.
Depozito Saha Yönetim Sistemi (DSYS), bu çerçevenin sahadaki karşılığıdır: iade noktaları, toplama araçları, sayma doğrulama tesisleri ve hepsinin dijital kaydı. Uluslararası literatürde depozito iade sistemi (deposit return system, DRS) olarak geçer.
DOA, depozitosu olan ambalajı ifade eder. Ambalajın üzerindeki DOA logosu, o ambalajın sistem kapsamında olduğunu ve iade edildiğinde depozito bedelinin geri ödeneceğini gösterir.
Sistem adım adım nasıl işler?
- Piyasaya süren içecek üreticisi, kapsamdaki ambalajı DOA logosuyla piyasaya sürer ve ambalaj bilgilerini DBYS'ye kaydeder.
- Tüketici ürünü satın alır; ambalajı boşaldığında bir iade noktasına götürür.
- İade üç kanaldan yapılır: depozito iade makineleri (DİM), görevlinin el terminaliyle ambalajı okuttuğu manuel iade noktaları (MİN) ve otel, restoran, kafe işletmelerinden (HoReKa) operatörün doğrudan topladığı ambalajlar.
- Depozito bedeli tüketicinin mobil uygulamadaki cüzdanına aktarılır.
- DSYS operatörü iade noktalarındaki ambalajları toplar ve Sayma Doğrulama Merkezi'ne (SDM) taşır.
- SDM'de ambalajlar sayma doğrulama hatlarında (SDH) türüne göre sayılır, doğrulanır, sıkıştırılır ya da kırılır, balyalanır.
- DBYS, her adımın kaydını tutar; doğrulanan ambalajlar geri kazanım tesislerine gönderilir.
Kim ne yapar?
- TÜÇA (Türkiye Çevre Ajansı): sistemi ulusal düzeyde yönetir, operatörleri yetkilendirir, saha planlarını onaylar ve denetler.
- Darphane: DBYS'yi işletir; iade, toplama ve doğrulama verilerinin merkezi kaydını tutar.
- DSYS operatörleri: yetkili oldukları illerde iade noktası ağını, toplama-taşıma lojistiğini ve sayma doğrulama altyapısını kurar ve işletir.
- Piyasaya sürenler: kapsamdaki ambalajları DOA logosuyla piyasaya sürer, DBYS'ye kaydeder ve sistemin finansmanına katkı verir.
- Perakende ve iade noktaları: DİM ya da manuel iade noktası işletir; iade, tüketici trafiğinin bir parçası olur.
- HoReKa işletmeleri: içeceklerin ambalajlarını biriktirip anlaştıkları DSYS operatörüne teslim eder.
Takvim
DOA uygulaması 1 Temmuz 2026'da ülke genelinde başladı. Bu tarihle başlayan Ulusal Entegrasyon Süreci Haziran 2028'e kadar sürüyor. Bu dönemde iade noktası ağı genişliyor, operatörlerin il bazındaki saha planları onaylanıyor ve sayma doğrulama kapasitesi kuruluyor.
DSYS operatörü olmak: dört aşama
- Yetkilendirme: TÜÇA'ya başvuru ve operatör yetkisi.
- DESUP: Depozito Saha Uygulama Planı; operatörün sahada nasıl çalışacağını TÜÇA'ya taahhüt ettiği belge. Ayrıntılar: DESUP nedir, nasıl hazırlanır?
- Saha altyapısı: iade noktaları, toplama araçları, DBYS entegrasyonu ve Sayma Doğrulama Merkezi (SDM).
- İşletme: planlanan kapasitenin sahada gerçekleşmesini izleyen sistem performans yönetimi (SPY).
Saha ekipmanında bir kural öne çıkıyor: depozito iade makineleri DBYS'de yetkilendirilmiş üreticilerin tescilli modelleri arasından seçilir. Güncel üretici listesi dbys.gov.tr'de yayımlanıyor.
Piyasaya sürenler ve perakende için ne değişiyor?
Piyasaya sürenler için ambalaj tasarımı (DOA logosu), DBYS kaydı ve sistem maliyetleri yeni bir uyum başlığıdır. Perakendeciler için iade noktası olmak bir yükümlülük olduğu kadar bir müşteri trafiği kaynağıdır; Avrupa'daki depozito sistemlerinde iade imkânının mağaza tercihini etkilediği gözleniyor. Hangi noktada DİM, hangisinde manuel iade noktası kurulacağı; alan, hacim ve operatör anlaşmasıyla belirlenir.
Sık sorulan sorular
DSYS nedir?
DSYS (Depozito Saha Yönetim Sistemi), Türkiye'nin Depozito Yönetim Sistemi'nin sahadaki uygulama katmanıdır: iade noktaları, toplama, taşıma, sayma doğrulama ve bu adımların dijital kaydı. Uluslararası literatürde depozito iade sistemi (DRS) olarak geçer.
DOA logosu ne anlama geliyor?
DOA, depozitosu olan ambalajı ifade eder. DOA logosu taşıyan cam, PET ve alüminyum içecek ambalajları sistem kapsamındadır ve iade edildiğinde tüketiciye depozito bedeli ödenir.
DSYS operatörü kimdir?
DSYS operatörü, TÜÇA tarafından yetkilendirilen ve belirli illerde iade noktası ağını, toplama-taşıma lojistiğini ve sayma doğrulama altyapısını kurup işleten şirkettir. Saha faaliyetine başlamak için Depozito Saha Uygulama Planı'nın (DESUP) onaylanması gerekir.
Sistem ne zaman başladı?
DOA uygulaması 1 Temmuz 2026'da ülke genelinde başladı. Ulusal Entegrasyon Süreci Haziran 2028'e kadar sürüyor.
Kaynaklar
- Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA)
- Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS)
- DBYS — Yetkilendirilmiş DİM üreticileri
- Anadolu Ajansı — Türkiye'nin içecek ambalajı depozito sistemi (İngilizce)
DSYS sürecinizin neresindesiniz? Yetkilendirme, DESUP, SDM ya da işletme: ücretsiz ilk görüşmede durumunuzu birlikte değerlendirelim.
Stratejik Görüşme Planlayın →